Vang nổ và champagne nhìn bề ngoài giống hệt nhau. Chai nào cũng có bọt khí tí tách khi rót ra ly. Nhưng không phải chai nào sủi bọt cũng đáng gọi là champagne. Tuần trước có khách ghé quầy hỏi mua “chai champagne cỡ ba trăm nghìn” để mừng tân gia. Chúng tôi phải giải thích lại từ đầu. Mức giá đó gần như chắc chắn không phải hàng chính gốc vùng Champagne. Câu chuyện tương tự lặp lại gần như mỗi tuần ở quầy tư vấn của chúng tôi.
Nhìn Chai Nào Cũng Có Bọt, Nhưng Không Phải Chai Nào Cũng Là Champagne
Cả hai đều có bọt khí li ti bám quanh thành ly. Bọt đó sinh ra từ khí CO2 lên men tự nhiên trong chai, không phải bơm ga như nước ngọt. Vỏ chai dày, nút bần hình nấm, dây thép giữ nút. Mọi thứ bên ngoài na ná nhau. Đó là lý do người mới uống rất dễ nhầm hai loại này là một.
Khác biệt thật sự nằm ở nơi sản xuất và cách làm ra bọt khí đó. Champagne bắt buộc lên men lần hai ngay trong chai, theo đúng quy trình luật Pháp quy định chặt chẽ. Vang nổ nói chung được làm theo nhiều cách khác nhau. Có loại bơm CO2 trực tiếp vào bể lớn rồi mới chiết chai. Cách làm khác nhau kéo theo vị bọt cũng khác. Bọt champagne mịn và bền lâu hơn. Bọt vang nổ giá rẻ thường to, tan nhanh hơn nhiều.
Có một mẹo nhỏ chúng tôi hay chỉ khách tại quầy. Cầm ly nghiêng nhẹ, soi qua ánh đèn. Bọt khí của rượu lên men trong chai thường nhỏ li ti, xếp thành chuỗi đều đặn từ đáy ly. Bọt của loại bơm CO2 công nghiệp thường to hơn, vỡ nhanh hơn, ít thành chuỗi rõ ràng. Cách này không chính xác tuyệt đối, nhưng đủ để tham khảo khi không có nhãn chai trong tay.
Chúng tôi từng gặp một khách mua vang nổ giá bình dân để đãi đối tác, tưởng đó là champagne xịn. Đối tác vốn sành rượu, nhấp một ngụm là nhận ra ngay. Buổi tiệc vì vậy mất điểm oan uổng, dù người mua không cố ý làm sai. Chọn nhầm loại không hẳn vì tiền. Vấn đề là trải nghiệm cuối cùng không đúng như kỳ vọng ban đầu.
Phân Biệt Vang Nổ Và Champagne
Champagne chỉ được phép gọi tên này nếu trồng nho và ủ rượu đúng trong vùng Champagne, đông bắc nước Pháp. Đây là quy định bảo hộ tên gọi xuất xứ. Giống như nước mắm Phú Quốc, chỉ vùng Phú Quốc mới được dùng tên đó. Giống nho dùng cũng bị giới hạn, chủ yếu ba loại: Chardonnay, Pinot Noir và Pinot Meunier. Quy trình ủ, thời gian giữ trong hầm, cách lắc chai loại cặn đều theo tiêu chuẩn khắt khe của vùng này.
Trong nghề, quy trình lên men hai lần trong chai này gọi là phương pháp Champenoise. Nói dễ hiểu, đó là cách ủ khiến bọt khí sinh ra ngay trong chai rồi giữ luôn trong đó. Cava và Crémant cũng làm theo cách này, chỉ khác vùng trồng nho nên không được gọi là champagne. Đây là lý do hai loại đó thường có chất lượng gần với champagne hơn Prosecco hay vang nổ bơm ga giá rẻ.
Muốn tìm hiểu sâu hơn về vùng đất làm nên tên tuổi này? Bạn có thể xem thêm rượu vang Pháp mà chúng tôi từng giới thiệu.
Vài Cái Tên Quen Thuộc Trên Kệ Rượu Ngoại
Vang nổ là tên gọi chung, không gắn với một vùng đất cụ thể nào. Nhiều nước làm rượu có bọt theo cách riêng, rồi đặt tên riêng cho dòng sản phẩm của mình. Vài cái tên quen thuộc trên kệ rượu ngoại như sau.
- Cava, sản xuất ở Tây Ban Nha, lên men trong chai như champagne nhưng giá mềm hơn nhiều.
- Sekt, phiên bản vang nổ của Đức, phổ biến trong các buổi tiệc bình dân.
- Crémant, cũng làm tại Pháp nhưng ở vùng khác ngoài Champagne, chất lượng khá gần champagne thật.
Riêng Prosecco của Ý lại đi theo hướng khác hẳn. Loại này lên men trong bể lớn rồi mới đóng chai. Bọt to hơn, vị trái cây tươi hơn. Ai thích tìm hiểu thêm về dòng này có thể đọc thêm rượu vang Ý, nơi chúng tôi có nói kỹ hơn về Prosecco.
Sai lầm phổ biến nhất là thấy chai có bọt, có nút bần, có dây thép là gọi luôn là champagne. Cách nhận biết nhanh nằm ở nhãn chai. Chỉ chai nào ghi rõ “Champagne” kèm tên nhà sản xuất vùng này mới đúng hàng. Chai ghi “sparkling wine”, “vin mousseux”, “spumante” hay “sekt” đều là vang nổ, không phải champagne, dù giá có thể vẫn cao.
Giá cũng là một tín hiệu đáng tin. Một chai ghi “champagne” mà giá chưa tới năm trăm nghìn gần như chắc chắn có vấn đề. Chi phí đất đai, nhân công và thời gian ủ tối thiểu mười lăm tháng ở vùng Champagne không cho phép mức giá đó.
Sâm Panh Dành Cho Tiệc Sang, Còn Buổi Tụ Họp Thì Cần Gì Cầu Kỳ
Champagne hợp với những dịp cần thể hiện sự trang trọng. Lễ cưới, khai trương công ty lớn, ký hợp đồng quan trọng, đây là lúc một chai champagne chính gốc phát huy đúng giá trị. Giá tham khảo cho một chai champagne thật thường từ hai đến sáu triệu đồng, tùy nhà sản xuất và năm thu hoạch nho. Mức giá đó phản ánh chi phí đất đai, thời gian ủ và uy tín thương hiệu vùng Champagne.
Vang nổ giá bình dân lại hợp hơn cho tiệc sinh nhật bạn bè. Nó cũng hợp cho buổi họp mặt cuối năm ở công ty nhỏ, hay tối cuối tuần quây quần với người thân. Giá một chai vang nổ ngon thường chỉ từ hai trăm đến bảy trăm nghìn đồng. Không ai đòi hỏi phải sang trọng trong những dịp này. Quan trọng là không khí vui vẻ.
Chọn Món Và Rót Đúng Cách Cho Từng Loại
Món ăn đi kèm cũng nên khác nhau theo từng loại. Champagne hợp với hải sản tươi, đồ khai vị nhẹ, vì vị chua thanh của nó cân được độ béo. Vang nổ bình dân dễ tính hơn nhiều, ăn cùng đồ chiên, bánh mặn hay trái cây đều hợp.
Nhiều cửa hàng rượu ngoại giờ bán thêm qua mạng, khách đặt rồi giao tận nơi trước tiệc vài giờ. Muốn giữ khách quay lại, cửa hàng cần một thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Có vậy người mua mới dễ tìm đúng loại rượu và đặt hàng nhanh gọn.
Một lỗi hay gặp là để chai quá lạnh hoặc quá ấm trước khi rót. Champagne nên ướp sáu đến tám độ C, lấy ra khỏi tủ lạnh ba mươi phút trước khi mở. Vang nổ bình dân để lạnh hơn một chút, khoảng tám đến mười độ C, cũng không lo mất mùi thơm. Rót vào ly thon dài, nghiêng nhẹ, bọt sẽ giữ lâu hơn rót thẳng đứng.
Nhớ một điều đơn giản là đủ để không mua nhầm: chỉ chai đúng vùng Champagne, đúng quy trình mới được gọi là champagne. Còn lại, dù ngon cỡ nào, cũng chỉ là vang nổ. Trước khi thanh toán, hãy nhìn kỹ nhãn chai một lần nữa, đừng tin cảm giác chai nào có nút bần là sang. Người bán uy tín luôn sẵn sàng cho xem giấy tờ nhập khẩu nếu bạn hỏi.
Còn phân vân giữa nhiều loại khác trên kệ? Chúng tôi có tổng hợp thêm kiến thức rượu vang căn bản để bạn tham khảo trước khi chọn mua. Mua đúng loại, đúng dịp, ly rượu nào cũng đáng để nâng lên chúc mừng.
